Aidat Artışı Nasıl Belirlenir? Fahiş Aidata İtiraz Edilir mi?
Apartman ve sitelerde aidat artışı, özellikle personel giderleri, temizlik, güvenlik, enerji, asansör bakımı, peyzaj, sigorta ve teknik bakım maliyetleri yükseldiğinde gündeme gelir. Ancak aidat artışı keyfi bir karar gibi ele alınmamalıdır. Aidatın temel mantığı, binanın ortak giderlerinin düzenli şekilde karşılanmasıdır. Bu nedenle artış yapılırken gerçek giderler, geçmiş dönem harcamaları, yeni dönem ihtiyaçları ve işletme projesi birlikte değerlendirilmelidir.
Kat Mülkiyeti Kanunu açısından kat malikleri, ana taşınmazın genel giderlerine katılmakla yükümlüdür. Paylaşım yöntemi yönetim planına göre değişebilir. Yönetim planında farklı bir hüküm yoksa bazı giderler eşit, bazı giderler arsa payı oranında veya faydalanma esasına göre paylaştırılabilir. Bu nedenle aidat belirlemeden önce yönetim planı kontrol edilmeli, daha sonra yıllık bütçe hazırlanmalıdır.
Sağlıklı bir aidat artışı için en önemli belge işletme projesidir. İşletme projesinde tahmini gelirler, giderler, kişi veya bağımsız bölüm bazında ödenecek tutarlar ve ödeme zamanları yer almalıdır. Profesyonel yönetimlerde bu proje sakinlerle paylaşılır, kurul gündemine alınır ve karar defterine işlenir. Böylece aidat artışı sadece sözlü bir bildirim olmaktan çıkar, denetlenebilir ve açıklanabilir hale gelir.
Fahiş Aidat Nedir?
Her yüksek aidat fahiş sayılmaz. Lüks sosyal tesis, havuz, güvenlik, resepsiyon, jeneratör, merkezi sistem, asansör sayısı ve personel yoğunluğu aidatı yükseltebilir. Ancak harcama kalemleri belirsizse, teklif alınmadan gider yapılıyorsa, denetim raporu yoksa veya kat maliklerine hesap verilmiyorsa aidatın haklılığı tartışılabilir. Bu durumda maliklerin bilgi alma, belge inceleme, kurulda itiraz etme ve gerekli hallerde hukuki yollara başvurma hakkı vardır.
İtiraz etmek isteyen kat maliki öncelikle karar tarihini, toplantı çağrısını, gündemi, işletme projesini ve karar defterini incelemelidir. İtiraz sadece aidat çok yüksek demekle sınırlı kalmamalı; hangi giderin gereksiz, hangi paylaşımın hatalı veya hangi kararın usule aykırı olduğu somut şekilde belirtilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aidat artışı için toplantı şart mı?
Genellikle aidatın belirlenmesi veya değiştirilmesi kat malikleri kurulu kararı ve işletme projesi ile yapılır. Yönetim planı ve önceki kararlar kontrol edilmelidir.
Kiracı aidat artışına itiraz edebilir mi?
Kiracı doğrudan kat maliki gibi oy kullanamaz; ancak ödediği aidat açısından malikine başvurabilir, varsa vekaletle toplantıya katılabilir.
Demirbaş giderini kiracı mı öder?
Günlük kullanım giderleri çoğu zaman kiracıya yansıtılır. Ancak kalıcı yatırım, yenileme ve değer artırıcı demirbaş giderleri genellikle malik sorumluluğundadır.
Aidat ödenmezse ne olur?
Yönetici veya kat maliklerinden biri, ödenmeyen ortak giderler için icra takibi veya dava yoluna başvurabilir. Gecikme tazminatı da gündeme gelebilir.
Sonuç: Aidat artışı şeffaf bütçe, doğru karar ve düzenli denetimle açıklanabilir olmalıdır. Güneş Yönetim yaklaşımında amaç, sadece aidat toplamak değil, her giderin hesabını görünür kılmaktır.
